Uitleg vragen aan een chatbot

Hoe pak je het aan?

Als je ChatGPT of een andere AI-chatbot voor informatie gebruikt, neem dan geen genoegen met het eerste het beste antwoord. Lees goed waar de chatbot mee komt en vraag door. Meestal valt er aan een antwoord nog flink wat te verbeteren.

Een paar tips:

• Typ afgebakende vragen en duidelijke opdrachten als prompt in het invoerveld.
• Ja/nee vragen hebben weinig zin.
• Geef zelf voldoende informatie vooraf, dan weet de chatbot in welke richting jouw wensen gaan.
• Als je informatie geeft kun je daarbij ook aangeven: doe nog niks, of: zeg alleen ok, terwijl ik verdere uitleg geef.
• Een AI-chatbot laat in een antwoord nooit alles zien wat er beschikbaar is. Als je doorvraagt krijg je vrijwel altijd meer en/of betere informatie.
• Zorg dat je de informatie die je krijgt op een andere manier bevestigd wordt. Gebruik de informatie uit de chatbot-teksten als zoekopdracht in een zoekmachine, om andere serieuze bronnen te vinden.
• Bespreek samen met anderen de uitkomsten van gesprekken met ChatGPT, Copilot, Gemini enzovoort. Ook bij hulp met schrijven. Of bij het vragen om verduidelijking. Klopt het wel? Staan de kernpunten er in?
• Wil je onderzoeken of een bewering klopt? Vraagt niet: klopt [deze bewering]? Vraag om een lijst met voors en tegens, plus bronnen daarvoor. Controleer die bronnen. En maak zelf je afweging. Vraag ook de chatbot om met een conclusie te komen.

Vraag niet klakkeloos om een samenvatting

Wanneer je vraagt Vat deze tekst samen, dan kiest de chatbot zelf 1. welke punten belangrijk zijn, 2. welke punten worden weggelaten en 3. in welke woorden het wordt gezegd.

Die keuzes zijn deels willekeurig. Een chatbot bouwt elke zin op door steeds het volgende woord te kiezen uit een lijst met mogelijkheden. Soms kiest hij het meest waarschijnlijke woord, soms een ander. Daardoor is elke samenvatting anders. Je krijgt dus niet de samenvatting, maar een mogelijke versie. En je weet niet wat er is weggelaten.

Vraag dus nooit om een samenvatting, maar om de belangrijkste punten uit de tekst zelf, in de woorden van de tekst en in dezelfde volgorde. Zo blijft de chatbot dichter bij wat er echt staat. En kun jij het beter controleren.

Doe het zo

Doe het zo. Plak de tekst die je wilt begrijpen in het invoerveld. Of upload een pdf via 📎.
Zet deze regels er als opdracht boven:

Waarom werkt dit beter?

Met de prompt hierboven werkt het anders. De chatbot moet alle belangrijke punten laten zien, in de volgorde van de tekst. Hij blijft zo dicht mogelijk bij de originele woorden. Omdat de chatbot minder eigen keuzes kan maken, is er ook minder verschil als je het twee of drie keer zou vragen.

Vervolgvragen stellen

Je hebt nu de belangrijkste punten. Daarna kun je doorvragen. Bijvoorbeeld:

• Leg punt 3 uit in drie zinnen
• Welke punten in de tekst zijn meningen en welke zijn feiten?
• Waar kan ik meer lezen over punt 2?

Stel steeds één vraag tegelijk. Dan is het antwoord makkelijker te controleren.

* Praktijktip uit workshop Henk van Ess