Een chatbot als hulpmiddel

in progress

Hoe kan een chatbot je helpen met informatie?

Lees eerst de pagina Chatbots voor je verder gaat.

We zeggen het hier ook nog maar eens: chatbots zijn vooral taalmachines en geen zoekmachines. Sommige chatbots kunnen wel zoeken op internet, maar ook dan stellen ze het antwoord zelf samen. Je moet dus altijd controleren wat ze genereren.

De inzet van chatbots bij code (programmeren) pakt vaak goed uit. Over code bestaat ook meer overeenstemming in bronnen dan over ‘informatieve’ content. Maar in ieder geval moet je zelf best al veel weten om aan te voelen of wat een chatbot zegt klopt en geen verouderde informatie bevat.

Chatbots ‘verzinnen’ soms ook gewoon dingen. Dat verzinnen wordt hallucineren genoemd (Van Dale woord van het jaar in 2025). Het antwoord klinkt dan wel goed, maar het is onzin: gewoon mooie zinnen achter elkaar.

Een chatbot kan nooit als bron genoemd worden. Net zo min als een zoekmachine een bron is. Het zijn beide hulpmiddelen. Zie de Raindrop-links hieronder.

Vraag om verduidelijken in plaats van samenvatten

Een chatbot kan je helpen met verduidelijken van informatie. Je kunt een moeilijk stuk tekst in de prompt plakken. Daarna stel je vragen over die tekst. Vraag nooit zomaar om een samenvatting, maar begin met: Lees de onderstaande tekst zorgvuldig door. En geef daarna simpele vervolgopdrachten. Meer daarover in Uitleg vragen aan een chatbot

Ook kan een chatbot met ideeën rond een onderwerp komen. Zo leer je nieuwe woorden. Dat kan je helpen om te gaan zoeken met een zoekmachine naar betrouwbare bronnen rond dat onderwerp. Je kunt tijd besparen met het gebruik van chatbots. Het brengt je op een snelle manier in contact met een onderwerp. Maar blijf zelf opletten of uitkomst klopt of niet.

Basiskennis is dus heel belangrijk om chatbot-informatie op waarde te kunnen schatten

• Zie je links naar bronnen staan, dan zijn dat zeker niet altijd de bronnen van het antwoord. Het antwoord is namelijk altijd samengesteld uit ontelbaar veel internetbronnen, op basis van complexe algoritmes. De links die je ziet zijn een soort logische extra service en ze linken ook soms naar onzin-bronnen. Chatbots worden meer en meer gecombineerd met zoektechnologie (RAG). Zie de laatste alinea hieronder.
• Chatbots geven ook regelmatig een goede bron door die geschikt en logisch lijkt, maar waar de informatie dan niet te vinden is. Ook in de betaalde versies. De chatbot heeft gegokt dat het er wel zou staan (en dat is precies hoe LLM’s achter de chatbots werken.) Als chatbots fragmenten van de bron tonen is dat vaak een goed teken. Zo kan je de inhoud zelf ook makkelijker controleren.

Zelfverzekerd

Nog een lastig punt is dat chatbots heel zelfverzekerd doen over hun antwoorden. Maar tegelijk geven ze je gewoon gelijk wanneer je zegt dat iets niet klopt. Daarnaast zijn chatbots ook reuze beïnvloedbaar. Als je een beetje aandringt kan je ze zelfs 2+2=5 leren.

Chatbots op onverwachte missers controleren is iets nieuws en kan veel tijd kosten. Stel je een kritische vraag, dan komt er ook soms wel een heel ander antwoord. Even zelfverzekerd.

RAG, een interessante combinatie

RAG is een combinatie van een zoekmachine en een chatbot. Met RAG krijg je teksten op basis van bronnen die inhoudelijk passen bij je vraag. RAG staat voor: Retrieval-Augmented Generation.

Perplexity bijvoorbeeld maakt gebruikt van RAG. Net als Google Gemini en Notebook. Je ziet dan de daadwerkelijk gebruikte bronnen staan. Ook ChatGPT kan bronnen vermelden.

Maar… je moet nog steeds alert zijn op de waarde van die bronnen. Zelf de links onderzoeken blijft belangrijk. Alles hangt af van de beschikbare online informatie. En echt niet alles staat op het web. Je zou kunnen zeggen: RAG-tools zijn vooral een heel interessante manier om nieuwe bronnen te vinden. Aan de hand daarvan kijk je dan welke bronnen je verder kunnen helpen. De geleverde tekst helpt om je onderwerp te verkennen.

En ook in deze tools is de geleverde tekst een mogelijkheid. Er zijn talloze antwoorden op wat je vraagt mogelijk, met andere details. Heb je kritiek, dan schrijft de chatbot: “U heeft een terechte opmerking” of “Goed dat je dat zegt”. En dan komt er misschien wel een helemaal nieuwe invalshoek.